هدف: مقايسه تغييرات سلولهای اندوتليوم قرنيه در برشهای متفاوت جراحی پس از عمل کاتاراکت به روش فيکوامولسيفيکاسيون بوسيله اسپکولارميکروسکوپی.مکان مطالعه: بيمارستان فارابی تهران.طراحی: کارآزمايی کنترل شده تصادفی.بيماران و روشها: در اين مطالعه از بين بيماران مراجعه کننده به درمانگاه بيمارستان فارابی در بين سالهای 82 و 83 کسانی که پس از معاينه و اخذ شرح حال برای آنها تشخيص کاتاراکت ناشی از افزايش سن گذاشته شده بود 63 بيمار به صورت تصادفی جهت عمل فيکوامولسيفيکاسيون انتخاب گرديدند که به 2 گروه تقسيم شدند. گروه اول شامل 32 بيمار، شکاف ورودی جهت انجام عمل در اين گروه در ناحيه تمپورال قرنيه و به طول mm3.5 بود. گروه دوم شامل 31 بيمار و شکاف عمل در اين گروه به صورت تانل فوقانی اسکلرا و به طول mm3.5 بود. در هر 2 گروه از لنزهای فولدبل آکريليک استفاده شد. جهت هر 2 گروه اسپکولار ميکروسکوپی غير تماسی در 3 ناحيه مرکزی و تمپورال و فوقانی از 3 ميليمتر مرکزی انجام شد. برای هر بيمار اين اندازه گيری قبل از عمل و در فواصل 1 و 3 ماه بعد از عمل انجام می شد. موارد اندازه گيری شده شامل تعداد سلولهای اندوتليوم قرنيه در هر مکان، ميزان متوسط ابعاد سلولی و ميزان تغييرات سايز سلولی بود.يافته ها: کاهش تعداد سلولهای اندوتليوم قرنيه و افزايش متوسط سايز سلولی در هر 2 گروه پس از عمل مشاهده شد. ميزان درصد کاهش تعداد سلولهای اندوتليوم قرنيه در ناحيه تمپورال در گروهی که از طريق شکاف تمپورال قرنيه عمل شده بودند به طور معنی داری نسبت به گروهی که از طريق شکاف اسکلرای فوقانی عمل شده بودند بيشتر بود(p-value=0.059در 1 ماه بعد از عمل و p-valua=0.004در 3 ماه بعد از عمل).ميزان درصد کاهش تعداد سلولهای اندوتليوم مرکز قرنيه در بين 2 گروه در 3 ماه بعد از عمل تقريبا مشابه بود. لازم به ذکر است که ميزان اين کاهش در گروهی که از طريق شکاف تمپورال عمل شده بودند، به مقدار اندکی در 1 ماه بعد از عمل بيشتر بود. ولی اين مقدار از نظر آماری معنی دار نبود (p-value=0.077)ميزان افزايش ابعاد سلولی، در ناحيه تمپورال در گروهی که از طريق شکاف تمپورال عمل شده بودند، از گروه اسکلرال تانل فوقانی بيشتر بود که اين مقدار در 3 ماه بعد از عمل از نظر آماری معنی دار بود (p-value=0.024)نتيجه گيری: ميزان آسيب سلولهای اندوتليوم قرنيه در ناحيه تمپورال در گروهی که از طريق شکاف تمپورال قرنيه عمل شده بودند، نسبت به گروه دوم بيشتر بود. يکی از علل احتمالی مطرح شده در اين زمينه قرار گرفتن شکاف اسکلرال فوقانی در موقعيتی خلفی تر و دورتر نسبت به مرکز قرنيه می باشد که در نتيجه سبب ايجاد آسيبهای مستقيم و غيرمستقيم کمتری در حين عمل جراحی به سلولهای اندوتليوم قرنيه می شود
